Rekomendowane
ksiaznica.bielsko.pl

Krystyna Pieronkiewicz-Pieczko, Małgorzata Paul, Lale, misie, koniki... : zabawki w zbiorach Muzeum Śląskiego w Katowicach, Katowice : Muzeum Śląskie – Muzeum Rejestrowane 2013

Pięknie wydana dwujęzyczna książka, spełniająca funkcję katalogu i prezentująca zbiory, znajdujące się w Dziale Etnograficznym Muzeum Śląskiego w Katowicach. Przedstawiono w niej różne rodzaje zabawek, jakimi dawniej bawiły się dzieci. Wśród nich są zabawki ludowe, militarne, lalki z licznymi akcesoriami, zabawki mechaniczne, zręcznościowe, gry dziecięce, a także zabawki wykonane przez same dzieci z obręczy, puszek lub innych prostych materiałów. Najstarsza zabawka znajdująca się w muzeum ma ponad sto lat, ale są także zabawki popularne z okresu PRL-u, np. śmieciarka, którą wyprodukowano wówczas w 15 tys. egzemplarzy. Niektóre eksponaty są sygnowane, dzięki temu można ustalić ich pochodzenie. Album uzupełniają stare fotografie z przełomu XIX i XX w. przedstawiające dzieci z zabawkami, najczęściej we wnętrzach mieszkań, przy choince lub fotograficznych atelier. Co ciekawe, postacie dzieci przeważnie są statyczne i bardzo rzadko fotografowane w ruchu, podczas zabawy. Książka zarówno dla dzieci, jak i dorosłych, stanowiąca sentymentalny powrót do przeszłości, a także wszystkich tych, którzy planują wycieczkę do Muzeum Śląskiego w Katowicach.

Małgorzata Kieraś, Koronka koniakowska, Istebna : Gminny Ośrodek Kultury – Biblioteka Publiczna 2010

Bogato ilustrowany album przedstawiający dzieje koronki koniakowskiej na kanwie kultury i tradycji. Jej historia sięga przełomu XIX/XX w. Wówczas to góralki udawały się do Jabłonkowa na targi i jarmarki, na których mogły zobaczyć różnorodne stroje mieszczańskie. Prawdopodobnie stały się one inspiracją do szydełkowania. Autorka publikacji omawia nie tylko etnograficzny aspekt zjawiska koronkarstwa, ale także technikę wykonywania serwetek, wzory, rodzaje nici i przeznaczenie tej unikatowej twórczości ludowej. Można też odnaleźć nazwiska najsłynniejszych polskich koronkarek specjalizujących się w tworzeniu nowych kompozycji szydełkowych oraz tych, które docenione zostały przez królową angielską czy inne wybitne osobistości. W książce znajdujemy liczne ciekawostki dotyczące warsztatu pracy, miejsc, gdzie można było nabywać koronki, oraz samej nauki, a także cech charakteru, jakimi powinna wykazać się dobra koronkarka. Album może być nie tylko inspiracją dla wszystkich szukających pomysłów na własne szydełkowe wzory, ale równiez dokumentem uzupełniającym wiedzę na temat tej stopniowo zanikającej już tradycji.

Pałacyk Rosta : intrygujące piękno detali / red. Anna Bojanowicz-Pollakowa, Bielsko- Biała : Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Miejskiego 2016

Zabytkowy pałacyk Rosta zwraca uwagę nie tylko architektonicznym pięknem, secesyjnymi detalami, ale potrafi skusić także swoim wnętrzem, w którym obecnie znajduje się siedziba Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej. Budynek został zaprojektowany przez Emanuela Rosta juniora, cenionego architekta bielskich kamienic i willi. Był to zarazem jego dom i biuro architektoniczne, w którym wykonywał swoje projekty. Książka przedstawia dzieje budynku w szerokim kontekście historycznym, kulturowym i społecznym oraz walory architektonicznie dawnej posiadłości Rosta. Warte uwagi są nie tylko informacje historyczne, ale również ilustracje, przedstawiające wybrane formy architektoniczne, np. bogato zdobione fasady z figurami i ornamentyką roślinną, wieżyczki, żeliwne balustrady z motywem gryfa, witraże czy zdobione drzwi. Jednym słowem, pałacyk Rosta stanowi nie tylko swoistą wizytówkę miasta, ale również pamiątkę po architekcie. Może więc warto, następnym razem wybierając się do Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej, unieść w korytarzu głowę i zerknąć choćby na sufit i jego zdobienia?

 

Christine Lavant, Zapiski z domu wariatów, Wrocław : Ossolineum, 2018..

„Zapiski z domu wariatów”, choć powstały w latach 40. XX wieku, zostały wydane dopiero w 2001 roku, prawie 40 lat po śmierci Lavant, a dla polskiego czytelnika ta krótka powieść w przekładzie Małgorzaty Łukasiewicz jest pierwszym zetknięciem z kultową austriacką poetką i pisarką. „Zapiski” są oparte na motywach autobiograficznych – Christine po próbie samobójczej trafia do szpitala psychiatrycznego w Klagenfurcie. Obserwuje pacjentów i samą siebie, próbując zrozumieć, czym jest szaleństwo. Duszną atmosferę powieści wzmaga niewyrażona wprost, ale niedająca się zignorować świadomość, że opisywani tam chorzy zostali w większości eksterminowani przez nazistów. Napisana błyskotliwym, zdradzającym talent poetycki językiem, a jednocześnie porażająco autentyczna – jest to książka, o której można mówić: arcydzieło.

Bastien Vivès, Polina, Warszawa : Timof i cisi wspólnicy, 2015..

Powieść graficzna Bastiena Vivèsa opowiada historię rosyjskiej primabaleriny. Towarzyszymy jej od momentu przyjęcia do szkoły baletowej przez kolejne etapy edukacji aż po trudne decyzje zawodowe, odbiegające od utartych ścieżek tańca klasycznego. Jesteśmy świadkami nauki Poliny i procesu stawania się tancerką – żmudnego, bolesnego, wymagającego nadludzkich poświęceń i determinacji – ale też jej dorastania i rozwoju, pierwszych przyjaźni, miłości i zdrad, wzlotów i porażek. Kameralny, intymny niemal charakter opowieści podkreśla zachwycająca warstwa wizualna – lekka, szkicowa niemal kreska oraz operowanie zaledwie trzema kolorami. Vivès potrafi wspaniale oddać i delikatność ruchu, i zawiłości dojrzewania. Skromna, wzruszająca, piękna historia nie tylko dla fanów komiksu.

Sándor Márai, Dziennik 1943–1948, Warszawa : Czytelnik, 2016.

Pierwszy tom dzienników Sándora Máraia w nowej, poszerzonej edycji stanowi zbiór zapisków, refleksji, obserwacji z dramatycznego okresu wojny i rewolucji komunistycznej. Pisarz dociekliwie obserwuje zjawisko wojny, faszyzmu, komunizmu, jest świadkiem tragicznego losu internowanych Żydów, bombardowania Budapesztu, zaprowadzania nowych porządków przez komunistów. Márai to przede wszystkim moralista, który dokonuje refleksji nad kondycją społeczeństwa i zwraca uwagę na szczególną rolę kultury, w tym kultury czytelniczej, w wychowaniu narodu do wolności. „Dziennik”, dzięki licznym sentencjom, wrażeniom z lektur, rozważaniom, wprowadza czytelnika w świat wysokiej kultury – dziedzictwa mieszczańskiej Europy zagrożonej przez totalitaryzmy i przemiany cywilizacji technicznej. Pisarz broni świata wartości, w tym etyki chrześcijańskiej, interesuje go niepowtarzalność jednostki, rola kultury w jej życiu i w życiu społeczeństwa, dążenie do doskonałości i wolności, wiara w ład i sens pracy twórczej.

Przemysław Urbańczyk, Trudne początki Polski, Wrocław : Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2008.

Autor książki jest wybitnym archeologiem zajmującym się początkami państwa polskiego, profesorem Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. W „Trudnych początkach Polski” obala wiele mitów związanych z narodzinami naszej państwowości, podkreślając potrzebę wspólnych badań historyków i archeologów. Ustalenia Urbańczyka mogą wydawać się szokujące dla czytelnika przyzwyczajonego do ustalonej przed laty teorii powstania naszej państwowości. Archeolog odrzuca istnienie wymyślonych przez historyków plemion Polan, Wiślan, zmienia interpretację zjazdu gnieźnieńskiego. W swojej pracy obnażył polski kompleks braku źródeł o naszych początkach. Tymczasem prawda o znikomych źródłach dotyczących zarania naszej państwowości jest wręcz przerażająca.

więcej